Блог и советы
Полезные статьи, инструкции и советы по ремонту, настройке и защите вашего компьютера.
Windows 10/11 optimallashtirish
**Windows 10/11 ni maksimal tezlik uchun optimallashtirish** Vaqt o‘tishi bilan Windows 10 va Windows 11 sekinroq ishlay boshlashi mumkin: kompyuter uzoq yoqiladi, qotib qoladi, dasturlar sekin ochiladi yoki protsessor va disk kuchli yuklanadi. Ko‘p hollarda muammo kompyuterning “kuchsizligi”da emas, balki ortiqcha dasturlar, avtoyuklanish, keraksiz fayllar, viruslar yoki noto‘g‘ri sozlamalarda bo‘ladi. Windows ishini tezlashtirish uchun nimalar qilish mumkin: **1. Avtoyuklanishdagi keraksiz dasturlarni o‘chiring** Ochish yo‘li: Vazifalar dispetcheri → Avtoyuklanish Kompyuter yoqilishi bilan kerak bo‘lmaydigan dasturlarni o‘chirib qo‘ying: messenjerlar, o‘yin launcher’lari, keraksiz yangilovchilar, bulutli xizmatlar va boshqa ortiqcha dasturlar. **2. C diskni tozalang** Agar C diskda bo‘sh joy kam bo‘lsa, Windows sekin ishlay boshlaydi. Kamida 15–20% bo‘sh joy qoldirish tavsiya qilinadi. Ochish yo‘li: Sozlamalar → Tizim → Xotira Shu yerdan vaqtinchalik fayllarni o‘chirishingiz mumkin. **3. Keraksiz dasturlarni o‘chiring** Ochish yo‘li: Sozlamalar → Ilovalar Foydalanmaydigan dasturlarni o‘chirib tashlang. Ayniqsa noma’lum “tezlashtiruvchi” dasturlar, toolbar’lar, reklama dasturlari va eski driver-pack’larga e’tibor bering. **4. Tizimni viruslarga tekshiring** Viruslar, maynerlar va reklama dasturlari ko‘pincha protsessor, disk va internetni kuchli yuklaydi. Kompyuterni antivirus bilan tekshiring. Agar kompyuter birdaniga sekinlashib qolgan bo‘lsa, birinchi tekshiradigan narsalardan biri shu. **5. Drayverlarni yangilang** Eski yoki noto‘g‘ri drayverlar kompyuterda sekinlashish, xatoliklar, Wi-Fi, ovoz yoki videokarta bilan muammolar keltirib chiqarishi mumkin. Ayniqsa videokarta, chipset, Wi-Fi va ovoz drayverlarini tekshirish muhim. **6. Keraksiz vizual effektlarni o‘chiring** Kuchsiz kompyuterlarda ayrim animatsiyalarni o‘chirish mumkin: Bu kompyuter → Xususiyatlar → Qo‘shimcha tizim sozlamalari → Tezkorlik → Parametrlar “Eng yaxshi tezkorlikni ta’minlash” bandini tanlashingiz yoki faqat keraksiz effektlarni o‘chirishingiz mumkin. **7. HDD/SSD diskni tekshiring** Agar Windows uzoq yuklansa, dasturlar sekin ochilsa, disk doim 100% yuklanishni ko‘rsatsa — muammo diskda bo‘lishi mumkin. Eski HDD ko‘pincha kompyuter sekinlashishining asosiy sababi bo‘ladi. HDD o‘rniga SSD qo‘yish eng sezilarli tezlik oshishini beradi. **8. Shubhali “tezlashtiruvchi” dasturlarni o‘rnatmang** “Windows’ni 2 baravar tezlashtiramiz” deb va’da beradigan ko‘plab dasturlar aksincha reklama, ortiqcha xizmatlar va qo‘shimcha yuklama qo‘shadi. Optimallashtirishni qo‘lda yoki ishonchli vositalar orqali qilish yaxshiroq. **9. Yangilanishlardan keyin kompyuterni qayta ishga tushiring** Windows yangilanishlaridan keyin tizim ba’zan fon rejimida sozlashni davom ettiradi. Qayta ishga tushirish jarayonlarni yakunlashga va tizimning barqaror ishlashiga yordam beradi. **10. Haroratni tekshiring** Agar protsessor yoki videokarta qizib ketsa, Windows ishlash tezligini pasaytirishi mumkin. Noutbuk shovqin qiladi, qiziydi va sekinlashadi. Bunday holatda changdan tozalash va termopastani almashtirish kerak bo‘lishi mumkin. **Qachon mutaxassisga murojaat qilish kerak** Agar barcha amallardan keyin ham kompyuter sekin ishlasa, o‘zi qayta yuklansa, uzoq yuklansa yoki xatoliklar ko‘rsatsa — normal diagnostika qilish yaxshiroq. Ba’zan muammo Windows’da emas, balki disk, operativ xotira, qizish yoki quvvat blokida bo‘ladi. PROXAK forumida kompyuter yoki noutbuk modelini, qaysi Windows o‘rnatilganini, operativ xotira hajmini, HDD yoki SSD ekanini va aynan nima sekin ishlayotganini yozing — tizim yuklanishimi, brauzermi, o‘yinlarmi yoki butun kompyutermi. Shu ma’lumotlar orqali aniqroq maslahat berish mumkin.
Читать статью →Windows
Windows 10/11 optimallashtirish
**Windows 10/11 ni maksimal tezlik uchun optimallashtirish** Vaqt o‘tishi bilan Windows 10 va Windows 11 sekinroq ishlay boshlashi mumkin: kompyuter uzoq yoqiladi, qotib qoladi, dasturlar sekin ochiladi yoki protsessor va disk kuchli yuklanadi. Ko‘p hollarda muammo kompyuterning “kuchsizligi”da emas, balki ortiqcha dasturlar, avtoyuklanish, keraksiz fayllar, viruslar yoki noto‘g‘ri sozlamalarda bo‘ladi. Windows ishini tezlashtirish uchun nimalar qilish mumkin: **1. Avtoyuklanishdagi keraksiz dasturlarni o‘chiring** Ochish yo‘li: Vazifalar dispetcheri → Avtoyuklanish Kompyuter yoqilishi bilan kerak bo‘lmaydigan dasturlarni o‘chirib qo‘ying: messenjerlar, o‘yin launcher’lari, keraksiz yangilovchilar, bulutli xizmatlar va boshqa ortiqcha dasturlar. **2. C diskni tozalang** Agar C diskda bo‘sh joy kam bo‘lsa, Windows sekin ishlay boshlaydi. Kamida 15–20% bo‘sh joy qoldirish tavsiya qilinadi. Ochish yo‘li: Sozlamalar → Tizim → Xotira Shu yerdan vaqtinchalik fayllarni o‘chirishingiz mumkin. **3. Keraksiz dasturlarni o‘chiring** Ochish yo‘li: Sozlamalar → Ilovalar Foydalanmaydigan dasturlarni o‘chirib tashlang. Ayniqsa noma’lum “tezlashtiruvchi” dasturlar, toolbar’lar, reklama dasturlari va eski driver-pack’larga e’tibor bering. **4. Tizimni viruslarga tekshiring** Viruslar, maynerlar va reklama dasturlari ko‘pincha protsessor, disk va internetni kuchli yuklaydi. Kompyuterni antivirus bilan tekshiring. Agar kompyuter birdaniga sekinlashib qolgan bo‘lsa, birinchi tekshiradigan narsalardan biri shu. **5. Drayverlarni yangilang** Eski yoki noto‘g‘ri drayverlar kompyuterda sekinlashish, xatoliklar, Wi-Fi, ovoz yoki videokarta bilan muammolar keltirib chiqarishi mumkin. Ayniqsa videokarta, chipset, Wi-Fi va ovoz drayverlarini tekshirish muhim. **6. Keraksiz vizual effektlarni o‘chiring** Kuchsiz kompyuterlarda ayrim animatsiyalarni o‘chirish mumkin: Bu kompyuter → Xususiyatlar → Qo‘shimcha tizim sozlamalari → Tezkorlik → Parametrlar “Eng yaxshi tezkorlikni ta’minlash” bandini tanlashingiz yoki faqat keraksiz effektlarni o‘chirishingiz mumkin. **7. HDD/SSD diskni tekshiring** Agar Windows uzoq yuklansa, dasturlar sekin ochilsa, disk doim 100% yuklanishni ko‘rsatsa — muammo diskda bo‘lishi mumkin. Eski HDD ko‘pincha kompyuter sekinlashishining asosiy sababi bo‘ladi. HDD o‘rniga SSD qo‘yish eng sezilarli tezlik oshishini beradi. **8. Shubhali “tezlashtiruvchi” dasturlarni o‘rnatmang** “Windows’ni 2 baravar tezlashtiramiz” deb va’da beradigan ko‘plab dasturlar aksincha reklama, ortiqcha xizmatlar va qo‘shimcha yuklama qo‘shadi. Optimallashtirishni qo‘lda yoki ishonchli vositalar orqali qilish yaxshiroq. **9. Yangilanishlardan keyin kompyuterni qayta ishga tushiring** Windows yangilanishlaridan keyin tizim ba’zan fon rejimida sozlashni davom ettiradi. Qayta ishga tushirish jarayonlarni yakunlashga va tizimning barqaror ishlashiga yordam beradi. **10. Haroratni tekshiring** Agar protsessor yoki videokarta qizib ketsa, Windows ishlash tezligini pasaytirishi mumkin. Noutbuk shovqin qiladi, qiziydi va sekinlashadi. Bunday holatda changdan tozalash va termopastani almashtirish kerak bo‘lishi mumkin. **Qachon mutaxassisga murojaat qilish kerak** Agar barcha amallardan keyin ham kompyuter sekin ishlasa, o‘zi qayta yuklansa, uzoq yuklansa yoki xatoliklar ko‘rsatsa — normal diagnostika qilish yaxshiroq. Ba’zan muammo Windows’da emas, balki disk, operativ xotira, qizish yoki quvvat blokida bo‘ladi. PROXAK forumida kompyuter yoki noutbuk modelini, qaysi Windows o‘rnatilganini, operativ xotira hajmini, HDD yoki SSD ekanini va aynan nima sekin ishlayotganini yozing — tizim yuklanishimi, brauzermi, o‘yinlarmi yoki butun kompyutermi. Shu ma’lumotlar orqali aniqroq maslahat berish mumkin.
Читать далее →Оборудование
Noutbuk va PK uchun SSD tanlash
**Noutbuk va kompyuter uchun SSD qanday tanlanadi** SSD — kompyuter yoki noutbuk uchun eng foydali yangilanishlardan biridir. Agar sizda eski HDD turgan bo‘lsa, uni SSD ga almashtirish Windows yuklanishini, dasturlar ochilishini va umumiy tizim ishlashini bir necha baravar tezlashtirishi mumkin. Lekin sotib olishdan oldin aynan sizning qurilmangizga qaysi SSD mos kelishini tushunib olish kerak. **1. Avval kompyuter yoki noutbuk qaysi ulagichni qo‘llab-quvvatlashini aniqlang** Bir nechta asosiy variant bor: **SATA 2.5" SSD** Ko‘pchilik eski noutbuklar va kompyuterlar uchun mos keladi. Kichik to‘rtburchak disk ko‘rinishida bo‘ladi. Odatda eski HDD o‘rniga o‘rnatiladi. **M.2 SATA SSD** Kichik plata ko‘rinishida bo‘ladi, lekin tezligi oddiy SATA SSD bilan deyarli bir xil. Hamma noutbuklarga ham mos kelavermaydi. **M.2 NVMe SSD** Eng tezkor variant. Zamonaviy noutbuklar va kompyuterlarda ishlatiladi. Tezligi SATA SSD ga qaraganda ancha yuqori, lekin qurilma aynan NVMe turini qo‘llab-quvvatlashi kerak. Sotib olishdan oldin noutbuk modeli yoki ona plata modelini tekshirib olish yaxshiroq. **2. Qancha hajm tanlash kerak** Oddiy ish va Windows uchun: **240–256 GB** — Windows, brauzer va asosiy dasturlar uchun minimal hajm. **480–512 GB** — ko‘pchilik foydalanuvchilar uchun eng qulay variant. **1 TB** — ko‘p foto, video, o‘yin yoki ish fayllari saqlasangiz. **2 TB va undan katta** — montaj, o‘yinlar, katta loyihalar va professional ishlar uchun. 120 GB SSD olish tavsiya qilinmaydi, chunki Windows, yangilanishlar va dasturlar joyni tez to‘ldirib qo‘yadi. **3. Sotib olayotganda nimalarga qarash kerak** Quyidagilarga e’tibor bering: O‘qish va yozish tezligi. Ulanish turi: SATA yoki NVMe. Kafolat muddati. Brend va foydalanuvchi fikrlari. Xotira hajmi. Yozish resursi — TBW. Agar SSD jiddiy yuklama uchun olinayotgan bo‘lsa, DRAM-kesh bor-yo‘qligi. Oddiy foydalanuvchi uchun ishonchli brenddan 500 GB SSD yetarli bo‘ladi. O‘yin, montaj va og‘ir dasturlar uchun esa 1 TB yoki undan katta NVMe SSD yaxshiroq. **4. SATA yoki NVMe — qaysi biri yaxshiroq** Agar kompyuter eski bo‘lsa va faqat SATA ni qo‘llab-quvvatlasa — SATA SSD oling. U baribir HDD dan ancha tez ishlaydi. Agar qurilma NVMe ni qo‘llab-quvvatlasa — NVMe SSD olgan ma’qul. U ayniqsa katta fayllarni ko‘chirishda, video bilan ishlashda, o‘yinlarda va og‘ir dasturlarda tezroq ishlaydi. Lekin brauzer, Word, Telegram va YouTube kabi oddiy ishlar uchun SATA SSD va NVMe o‘rtasidagi farq har doim ham juda sezilmaydi. Eng muhimi — HDD dan SSD ga o‘tish. **5. SSD ni o‘zingiz o‘rnatishingiz mumkinmi** Sistemali blokka SSD o‘rnatish odatda osonroq. Noutbukda esa biroz murakkabroq: korpusni to‘g‘ri ochish, shleyflarni shikastlamaslik va moslikni tekshirish kerak. O‘rnatgandan keyin yana quyidagilar kerak bo‘lishi mumkin: Windows o‘rnatish yoki eski tizimni ko‘chirish. Drayverlarni o‘rnatish. Kerak bo‘lsa BIOS/UEFI ni sozlash. Tizim yangi diskni ko‘rayotganini tekshirish. Eski diskdagi ma’lumotlarni ko‘chirish. **6. SSD tanlashda ko‘p uchraydigan xatolar** M.2 SSD sotib olishadi, lekin noutbuk faqat SATA 2.5" ni qo‘llab-quvvatlaydi. NVMe sotib olishadi, lekin M.2 ulagich faqat SATA ni qo‘llab-quvvatlaydi. Juda kichik hajm olishadi. Kafolatsiz eng arzon SSD sotib olishadi. Windows ni ko‘chirishdan oldin zaxira nusxa qilishmaydi. SSD o‘rnatishadi, lekin eski “ifloslangan” tizimni optimallashtirmasdan qoldirishadi. **Xulosa** Agar sizda HDD bilan ishlayotgan eski noutbuk yoki kompyuter bo‘lsa, SSD o‘rnatish deyarli har doim eng sezilarli tezlik oshishini beradi. Ko‘pchilik foydalanuvchilar uchun optimal tanlov — 480–512 GB SSD. Yangi noutbuklar va kuchli kompyuterlar uchun esa M.2 NVMe SSD ni ko‘rib chiqish yaxshiroq. Agar qaysi SSD qurilmangizga mos kelishini bilmasangiz, PROXAK forumida noutbuk yoki ona plata modelini yozib mavzu oching. Biz qaysi turdagi SSD qo‘yish mumkinligini va qaysi hajm yaxshiroq bo‘lishini maslahat beramiz.
Читать далее →Сеть
Wi‑Fi tezligini oshirish: 9 usul
**Wi-Fi tezligini oshirish: 9 ta oddiy usul** Agar Wi-Fi sekinlashgan bo‘lsa, sahifalar uzoq ochilsa, video qotib qolsa yoki internet uzoq xonalarda yo‘qolib qolsa — darhol yangi router sotib olish shart emas. Ko‘pincha tezlikni oddiy sozlamalar va qurilmani to‘g‘ri joylashtirish orqali yaxshilash mumkin. **1. Routerni qayta ishga tushiring** Eng oddiy usul — routerni rozetkadan 30–60 soniyaga o‘chirib, keyin qayta yoqish. Ba’zan router haftalab qayta ishga tushirilmasdan ishlaydi, shu sababli qotish, qizish va tezlik pasayishi paydo bo‘ladi. **2. Routerni balandroq va uy markaziga yaqinroq joyga qo‘ying** Routerni polga, shkaf orqasiga, stol tagiga yoki metall buyumlar yoniga qo‘ymang. Uni balandroq, kvartira yoki uyning markaziga yaqinroq joylashtirish yaxshiroq. Router bilan qurilma orasida devor qancha kam bo‘lsa, signal shuncha yaxshi bo‘ladi. **3. Routerni xalaqit beradigan narsalar yoniga qo‘ymang** Wi-Fi quyidagilar yonida yomonroq ishlashi mumkin: mikroto‘lqinli pech; televizor; Bluetooth kolonka; qalin devorlar; oynalar; metall shkaflar; boshqa routerlar. Agar router burchakda yoki texnika orqasida turgan bo‘lsa — uni boshqa joyga ko‘chirib ko‘ring. **4. Wi-Fi tarmog‘iga kimlar ulanganini tekshiring** Agar tarmoqqa ko‘p qurilmalar ulangan bo‘lsa, tezlik pasayishi mumkin. Ayniqsa kimdir video ko‘rsa, fayl yuklasa yoki onlayn o‘yin o‘ynasa. Router sozlamalariga kiring va ulangan qurilmalar ro‘yxatini tekshiring. Agar noma’lum qurilmalarni ko‘rsangiz — Wi-Fi parolini almashtiring. **5. Wi-Fi parolini almashtiring** Ishonchli parol ishlating. `12345678`, `password`, telefon raqami yoki ism kabi oddiy parollarni qo‘ymagan yaxshi. Yaxshi parolda harflar, raqamlar va belgilar bo‘lishi kerak. Parol almashtirilgandan keyin begona qurilmalar tarmoqdan uziladi. **6. Router qo‘llab-quvvatlasa, 5 GHz ga o‘ting** Ko‘plab zamonaviy routerlar ikki diapazonda ishlaydi: 2.4 GHz — uzoqroq masofada ushlaydi, lekin tezligi pastroq va xalaqit ko‘proq. 5 GHz — tezroq, lekin devorlardan yomonroq o‘tadi. Agar routerga yaqin bo‘lsangiz — 5 GHz dan foydalaning. Uzoq xonalar uchun esa ba’zan 2.4 GHz yaxshiroq bo‘ladi. **7. Wi-Fi kanalini o‘zgartiring** Ko‘p qavatli uylarda qo‘shnilarning Wi-Fi tarmoqlari ko‘p bo‘ladi. Agar hammasi bir xil kanalda ishlasa, tezlik pasayadi. Router sozlamalarida boshqa kanal tanlash mumkin. 2.4 GHz uchun ko‘pincha 1, 6 yoki 11-kanallar ishlatiladi. Ba’zan avtomatik tanlash o‘rniga kanalni qo‘lda belgilash yordam beradi. **8. Router proshivkasini yangilang** Eski proshivka beqaror ishlashi mumkin. Router ishlab chiqaruvchisi saytida yoki router sozlamalarida yangilanish bor-yo‘qligini tekshirish mumkin. Yangilash vaqtida routerni tokdan uzmaslik juda muhim, aks holda router ishlamay qolishi mumkin. **9. Tezlikni kabel orqali tekshiring** Agar Wi-Fi sekin bo‘lsa, muammo Wi-Fi’dami yoki internetning o‘zidami — shuni aniqlash kerak. Kompyuterni routerga kabel orqali ulang va tezlikni tekshiring. Agar kabel orqali tezlik yaxshi bo‘lsa — muammo Wi-Fi yoki router sozlamalarida. Agar kabel orqali ham sekin bo‘lsa — muammo provayderda yoki tarifda bo‘lishi mumkin. **Qachon mutaxassisga murojaat qilish kerak** Agar Wi-Fi har kuni uzilsa, tezlik tarifdagidan ancha past bo‘lsa, router qizib ketsa, internet faqat router yonida ishlasa yoki sozlamalarga kira olmasangiz — diagnostika qilish yaxshiroq. Ba’zan kanalni to‘g‘ri sozlash, proshivkani yangilash, kabelni almashtirish yoki routerni boshqa joyga qo‘yish yordam beradi. Ba’zan esa router juda eski bo‘lib, ko‘p qurilmaga bardosh bera olmaydi. Agar xohlasangiz, PROXAK forumida mavzu oching va router modeli, provayder, tarif, router qayerda turgani va qaysi qurilmalarda internet yo‘qolishini yozing. Shu ma’lumotlar orqali aniqroq maslahat berish mumkin.
Читать далее →